Üç sayı: brüt, net, reel
- Brüt faiz: Bankanın ilan ettiği yıllık oran.
- Net faiz: Stopaj kesildikten sonra eline geçen. Net = brüt × (1 − stopaj).
- Reel getiri: Enflasyondan sonra paranın gerçekten ne kadar büyüdüğü. Reel = (1 + net) ÷ (1 + enflasyon) − 1. Faizden enflasyonu çıkarmak bunun kaba bir tahminidir; oranlar yüksekken hatası büyür.
1 milyon TL ile bir yıl
1 milyon TL’yi 1 aylık vadeyle, her ay yenileyerek bir yıl tuttuğunu düşün (18 Eylül 2026 haftasının ortalama faiziyle, faizin yıl boyunca aynı kaldığını varsayarak):
| Brüt faiz kazancı | 433.700 TL |
|---|---|
| Stopaj (%17,5) | −75.897 TL |
| Yıl sonunda hesapta | 1.357.803 TL |
| Bugünün parasıyla (%31,5 enflasyon sonrası) | 1.032.471 TL |
Hesabında 357.803 TL fazla görünür ama bunun büyük kısmı yalnızca enflasyonu karşılar. Alım gücündeki gerçek artış yaklaşık 32.471 TL.
Vadeye göre faiz ve stopaj
Stopaj vadeye göre değişir: 6 aya kadar (vadesiz dahil) %17,5, 1 yıla kadar %15, 1 yıldan uzun %10 (10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı). Bankaların vadeye göre verdiği faiz de farklıdır:
| Vade | Brüt | Stopaj | Net | Reel |
|---|---|---|---|---|
| 1 aylık | %43,4 | %17,5 | %35,8 | %3,2 |
| 3 aylık | %44 | %17,5 | %36,3 | %3,7 |
| 6 aylık | %43,4 | %17,5 | %35,8 | %3,3 |
| 1 yıllık | %39,9 | %15 | %33,9 | %1,8 |
| 1 yıldan uzun | %38,3 | %10 | %34,5 | %2,3 |
Brüt oranlar TCMB’nin 18 Eylül 2026 haftası için yayımladığı, bankaların o hafta açılan TL mevduata verdiği ağırlıklı ortalamalar. Senin bankanın teklifi farklı olabilir. Reel sütun bugünkü yıllık enflasyonla hesaplandı.
Uzun vade daha az stopaj demek ama bugünkü brüt faizi de daha düşük; ayrıca paranı vade dolmadan çekersen faizini kaybedebilirsin. Hangi vadenin uygun olduğu paraya ne zaman ihtiyacın olacağına bağlı.
Yüksek faiz neden sürmez?
Bugünkü yüksek faiz, enflasyonu düşürmek için uygulanan sıkı para politikasından kaynaklanıyor. TCMB’nin piyasa katılımcıları anketinde iki yıl sonrası için enflasyon beklentisi %18,3. Enflasyon düştükçe mevduat faizinin de düşmesi beklenir. Tarihsel olarak Türkiye’de mevduatın stopaj sonrası reel getirisi uzun dönemlerde sıfırın altında kaldı.
Hesaplayıcı bunları nasıl kullanır?
Param ne kadar yeter? hesabı, seçtiğin vadenin bugünkü brüt faizini ilk 12 ay sabit tutar, sonra 24 ay içinde uzun vadeli enflasyon beklentisinin %1 puan üstüne indirir. Her ay faizden stopaj keser; giderini kalem kalem kendi enflasyon grubuyla büyütür. Bugünkü yüksek reel faizi 60 yıl boyunca sabit saymak, paranın yetme süresini olduğundan uzun gösterirdi.