Üç ilke
- Senin bildiğin tutar tahminden önce gelir. Kiranı, aidatını, faturanı yazarsan tahminimizi kullanmayız.
- Bilmediğimizi uydurmayız. Aidat, çocuk bakımı, araç bakımı gibi kalemler için güvenilir bir ortalama yok. Bu kalemleri toplama 0 TL diye eklemeyiz; “eksik” diye gösterir, sana sorarız.
- Her rakamın kaynağı görünür. Bir kalem ya ilin kendi verisinden, ya bölge fiyatıyla uyarlanmış Türkiye verisinden ya da her ilde aynı olan bir tarifeden gelir. Hangisi olduğu kalemin yanında yazar.
Kira
Kira = evin metrekaresi × ilin medyan birim kirası. Birim kira, TCMB’nin konut değerleme raporlarından derlediği il bazında medyan kiradır (2026 2. çeyrek). TCMB 74 il için bu değeri yayımlıyor. Kalan 7 ilde aynı İBBS-2 bölgesindeki illerin medyanını kullanıyor, bunu da kalemin yanında belirtiyoruz (ör. Bingöl için Elazığ ve Malatya). Bu iller il sıralamalarına girmez.
Bu rakam, bugün boş bir evi kiralarsan ödeyeceğin piyasa kirasına yakındır. Yıllardır aynı evde oturanların kirası genelde bunun altındadır. Zaten kirada oturuyorsan kendi kiranı yazmanı bu yüzden istiyoruz.
Market ve dışarıda yemek
Varsayılan: sağlıklı ve dengeli sepet. Türk-İş her ay Ankara’daki market ve semt pazarlarından fiyat toplayıp Hacettepe Üniversitesi beslenme kalıbındaki sepeti fiyatlıyor (Ağustos 2026). Yetişkin için erkek (11.159 TL) ve kadın (9.163 TL) tutarlarının ortalamasını, 4–6 yaş için 6.040 TL, 15–19 yaş için 11.027 TL kullanıyoruz. 7–13 yaş için iki çocuk grubunun ortalaması, 0–3 yaş için 4–6 yaş sepeti alınır (mama ve bez dahil değil). Ankara dışındaki iller için tutar, TÜİK’in bölgesel gıda fiyat düzeyinin Ankara bölgesine (TR51) oranıyla çarpılır. Türk-İş’in açlık sınırı da bu sepetle hesaplanır.
Sıkı bütçe seçeneği. TÜİK Hanehalkı Bütçe Araştırması’ndaki ortalama gıda harcamasını kullanır (aşağıdaki “Kişisel giderler” ile aynı yöntem). Bunu varsayılan yapmıyoruz, çünkü iki nedenle düşük kalır: rakam hanelerin ankette beyan ettiği harcamadan gelir, ve hane büyüdükçe kişi başı harcamayı genel tüketim için kullanılan ölçekle (ikinci yetişkin 0,5, çocuk 0,3) azaltır; gıdada bu indirim gerçekte bu kadar büyük değildir. Yine de alışverişte ciddi kısıntı yapmak zorunda olan haneler için gerçekçi bir alt sınırdır. Kendi market harcamanı biliyorsan onu yazmak her ikisinden de iyidir.
Dışarıda yeme içme için güvenilir bir “bir öğün kaç lira” verisi yok. TÜİK’in lokanta, kafe ve konaklama harcamasını kullanıyoruz; bu kalem otel ve tatil konaklamasını da içerir.
Elektrik, doğalgaz, su
Elektrik: EPDK 2025 raporundaki il bazında mesken sayacı başına yıllık tüketim, EPDK’nın 4 Nisan 2026 tarifesiyle fiyatlanır. Günlük ortalama 8 kWh’e kadarki tüketim düşük kademeden (vergiler dahil kWh 3,24 TL), üstü yüksek kademeden (4,86 TL) hesaplanır. Fatura = (enerji × 1,05 elektrik tüketim vergisi + dağıtım) × 1,10 KDV.
Doğalgaz: BOTAŞ her il için her ayın kademe limitini yayımlıyor; limit, EPDK’nın 5 yıllık ortalama hane tüketiminin 1,75 katı. Bu yüzden ildeki ortalama hanenin ay ay tüketimini biliyoruz. Yazın en düşük ay yemek ve sıcak suyu gösterir; her ayın bunun üstünde kalan kısmı ısınmadır. Ankara’da ortalama hane yılda 1.108 m³ kullanır; bunun 213 m³ kadarı yemek ve sıcak su, gerisi ısınma.
Isınma payını senin evine göre ölçekliyoruz. Metrekare: ildeki ortalama hanenin 107 m² ısıttığını varsayıyoruz. Bu rakam TÜİK’in 2021 Bina ve Konut Nitelikleri Araştırması’ndaki oda sayısı dağılımından (konutların %47,5’i 4, %38,6’sı 3 odalı) oda tipine göre varsayılan metrekarelerle türetildi; ölçülmüş bir konut alanı değil. 60 m² bir ev bu yüzden ortalama evin ısınmasının %56’sı kadar yakar. Oda sıcaklığı: evi ortalamadan serin ya da sıcak tuttuğunu söylersen, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın “oda sıcaklığında 1 °C azaltım yaklaşık %7 tasarruf” referansıyla 2 °C fark sayıp ısınmayı %14 azaltır ya da artırırız. Yemek ve sıcak su payı değişmez.
Fiyat = (BOTAŞ konut Kademe-1 10,625 TL + ÖTV + dağıtım şirketinin sistem kullanım bedeli) × 1,20 KDV. Bir ayın tüketimi o ayın BOTAŞ limitini aşarsa o ayın tamamı Kademe-2 (18 TL) fiyatıyla faturalanır; büyük ve sıcak tutulan evlerde kış ayları bu yüzden birden pahalılaşır. Dağıtım bedeli bilinen şirketler dışındaki illerde bu şirketlerin medyanı kullanılır. Gösterilen aylık tutar 12 ayın ortalamasıdır; hesaplayıcı en pahalı ve en ucuz ayı da ayrıca yazar. Kat, cephe, yalıtım ve kombinin yaşı hesapta yok: bunlar için elimizde evin durumunu ortalamayla karşılaştıracak güvenilir bir veri yok.
Su: 33 büyükşehrin Eylül 2026 konut tarifesi (su + atık su), KDV ve çevre temizlik vergisi eklenerek kullanılır. Tüketim, TÜİK’e göre hanelere temin edilen suyun nüfusa bölümüdür: kişi başı günde 131 litre. Tarifesi elimizde olmayan illerde, bilinen tarifelerle çıkan faturaların medyanı “Türkiye geneli” etiketiyle kullanılır.
Merkezi sistem çoğunlukla doğalgazla çalıştığı için payını yukarıdaki doğalgaz hesabıyla, evinin metrekaresine göre tahmin ediyoruz; aidata dahilse kişi “yok” der.Soba, elektrikli ısıtıcı ve klima için güvenilir bir ortalama yok; tutarını soruyoruz.
İnternet ve telefon
Dört operatörün 100 Mbps civarı fiber paket liste fiyatlarının ortancası (889–1.145 TL arası, Eylül 2026). Taahhüt ve kampanya fiyatı değiştirir. 20 GB faturalı hat, üç operatörün liste fiyatlarının ortancası (465–1.000 TL arası, Eylül 2026). Cep telefonu kalemi, yetişkin ve 14 yaş üstü çocuk başına bir hat sayar.
Ulaşım ve araç
Yakıt = aylık km × 100 km’deki tüketim × litre fiyatı. Benzin ve motorin fiyatı EPDK’nın illere göre bayi fiyatları raporundan gelir: o ildeki markaların fiyatlarının medyanı (satış hacmi yayımlanmadığı için her marka bir kez sayılır). EPDK il bazında otogaz fiyatı yayımlamadığı için LPG’de Petrol Ofisi’nin il pompa fiyatını kullanıyoruz; tek markanın fiyatıdır. LPG’li araçta tüketim LPG litresi olarak sorulur, çünkü LPG’nin litresi daha az enerji taşır ve aynı yol için daha çok litre gider (MEB LPG yakıt sistemleri modülü: yaklaşık %10; sektör kaynakları: %20–25). Bu araçlar ilk çalıştırmada ve motor ısınana kadar benzin de yakar; bu pay kısa yola ve havaya göre çok değiştiği ve güvenilir bir oran olmadığı için tahmin etmiyor, ayrı bir kalem olarak soruyoruz. MTV, 2026 tarifesinden motor hacmi ve araç yaşına göre (en düşük değer dilimi) okunur. Trafik sigortası için SBM’nin il bazında yayımladığı yasal azami prim, yeni poliçenin başladığı 4. basamaktan alınır; bu bir üst sınırdır. Kasko yalnız “kasko yaptırıyorum” diyenlere eklenir: Türkiye Sigorta Birliği’nin yayımladığı otomobil kaskosu ortalama yıllık primi (Türkiye geneli; aracın değeri primi çok değiştirir). Bakım ve lastik araca göre çok değiştiği için soruyoruz; muayene ücretini bilgi için gösteriyoruz.
Toplu taşıma: 24 büyükşehrin elektronik kart tam bilet ücreti elimizde; bir kısmı belediyenin kendi sayfasından, bir kısmı meclis kararını aktaran haberlerden (kalemin açıklamasında yazar).Her gün kullananlar için varsa aylık tam abonman, yoksa ayda 44 biniş; ara sıra kullananlar için tam bilet × biniş sayısı kullanılır. Mesafeye göre ücretlenen şehirler eklenmedi.
Kişisel giderler
Giyim, kişisel bakım, sağlık, eğlence ve ev eşyası kalemleri TÜİK Hanehalkı Bütçe Araştırması 2025’in “eşdeğer fert başına” aylık harcamasından gelir. Hanenin büyüklüğü değiştirilmiş OECD ölçeğiyle hesaba katılır: ilk yetişkin 1, 14 yaş üstü diğer kişiler 0,5, daha küçük çocuklar 0,3 kişi sayılır. 2025 fiyatları, ilgili TÜFE ana grubunun Ağustos 2026 endeksiyle (2025 = 100) bugüne taşınır, sonra ilin bölgesinin fiyat düzeyiyle çarpılır.
İller arası farklar
TÜİK, 26 istatistiki bölge için harcama grubu bazında fiyat düzeyi endeksi yayımlıyor (2024, Türkiye = 100). Gıda, giyim, sağlık gibi kalemler bu endeksle uyarlanır. Aynı bölgedeki iller aynı çarpanı alır; bölge içi farkı bilmiyoruz. Endeks 2024’e ait; bölgeler arası farkın bugün de benzer olduğunu varsayıyoruz.
İl karşılaştırmasında senin yazdığın tutarlar üç şekilde taşınır: kira, faturalar ve toplu taşıma gibi yere bağlı kalemlerde o ilin tahmini kullanılır; market, giyim gibi alışkanlıklar bölge fiyat farkıyla uyarlanır; telefon faturası ve araç sigortası gibi her yerde aynı olan giderler olduğu gibi kalır.
Birikim hesabı
Hesap aylık adımlarla, en fazla 60 yıl ilerler. Her ay önce birikime faiz işler (yıllık oranın aylık karşılığı), faizden stopaj kesilir; sonra gelir ile gider karşılaştırılır, açık birikimden çekilir. Gider kalemleri kendi TÜFE gruplarının hızıyla, pasif gelir istersen genel enflasyonla büyür.
- Faiz: Başlangıçta TCMB’nin seçtiğin vadedeki haftalık ortalama mevduat faizi (1 ay: %43,4). İlk 12 ay sabit, sonra 24 ayda uzun vadeli enflasyon beklentisinin %1 puan üstüne iner.
- Stopaj: 6 aya kadar %17,5, 1 yıla kadar %15, 1 yıldan uzun %10 (10041 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı).
- Enflasyon: TÜİK yıllık TÜFE (%31,5) 24 ayda TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi’ndeki 24 ay sonrası beklentiye (%18,3) iner.
- Temkinli senaryo: enflasyon %5 puan yüksek, uzun vadeli faiz farkı %2 puan düşük.
Hedef hesabı
Hedef hesabı aynı aylık adımları birikim döneminde işletir: her ay gelirden gider çıkar, kalan birikime eklenir ve faiz kazanır. Maaş enflasyonla, sabit ya da enflasyonun seçtiğin puan üstünde büyür. Birikim her ay genel TÜFE ile bugünün parasına çevrilir; bugünün fiyatıyla yazılan hedefe ilk ulaştığı ay sonuçtur. En fazla 50 yıl ileriye bakılır.
- Acil durum fonu: seçtiğin ay sayısı çarpı bugünkü aylık gider.
- Finansal özgürlük: maaş olmadan, varsa pasif gelirle birlikte giderini 60 yıl karşılayan en küçük birikim. Bugünkü yüksek faiz kalıcı olmadığı için bu tutarı faizin ve enflasyonun uzun vadeli düzeyiyle hesaplıyoruz. Tutar, sondan başa doğru ay ay çözülüp ileriye doğru bir kez daha sınanır.
- Başka illerde: gelir ve birikim aynı tutulur, yalnız o ilin yaşam maliyeti değişir. İller arası maaş farkı hesaba girmez.
Neleri bilmiyoruz?
- İlçe ve mahalle farkı: bütün veriler il ya da bölge düzeyinde.
- Evin durumu, yalıtımı ve eşyalı olup olmadığı kiraya ve faturaya yansımaz.
- Aidat, özel okul, kreş, bakıcı, araç bakımı ve evcil hayvan için ortalama yok.
- Faturalar bir yılın ortalamasıdır; kış ve yaz ayları çok farklıdır.
- Faiz ve enflasyon beklentileri gerçekleşmeyebilir. Sonuçlar yatırım tavsiyesi değildir.
Kaynakların tam listesi ve tarihleri veri kaynakları sayfasında.