Kira çıkınca ne değişir?
Yaşam maliyeti sıralamalarını kira belirler. Oysa hanelerin büyük bir kısmı kira ödemez: kendi evinde oturan emekliler, ailesinden kalan evde yaşayanlar, konut kredisini bitirmiş olanlar. Onlar için soru başkadır: evim var, geri kalan her şey ayda ne tutar?
İstanbul’da kirada tek başına yaşayan biri ayda 60.651 TL harcıyor; kira ödemeyen biri 24.582 TL. Kira çıkınca geriye kalan giderler ilden ile çok daha az değişir: en pahalı il ile en ucuz il arasındaki fark yalnızca %14.
Tek kişi için 60 m², çift için 90 m² ev varsaydık; doğalgaz faturası bu metrekarelere göre hesaplandı. Market, hanelerin TÜİK’e beyan ettiği gıda harcaması ile Türk-İş’in sağlıklı beslenme sepetinin ortasıdır; faturalar ilin kendi tarifesinden, kişisel giderler TÜİK’in hane harcamasından gelir. Her yetişkin işe toplu taşımayla gidip geliyor: kişi başı ayda 1.150 TL ile 2.033 TL arası. Emekliysen ya da işe gitmiyorsan bu tutarı toplamdan düş.
81 ilde kira ödemeyen hane
Tek kişinin giderine göre ucuzdan pahalıya; bir sütuna göre sıralamak için başlığına bas.
| İl | Tek kişi | Çift | Tek kişi, kirada olsaydı |
|---|---|---|---|
| Batman | 21.655 TL | 35.129 TL | 34.460 TL |
| Siirt | 21.658 TL | 35.260 TL | 32.616 TL |
| Şanlıurfa | 21.694 TL | 35.186 TL | 33.223 TL |
| Kırşehir | 21.715 TL | 35.462 TL | 32.088 TL |
| Diyarbakır | 21.718 TL | 35.103 TL | 36.284 TL |
| Kırıkkale | 21.789 TL | 35.548 TL | 33.686 TL |
| Karaman | 21.796 TL | 35.472 TL | 34.591 TL |
| Niğde | 21.821 TL | 35.551 TL | 33.965 TL |
| Nevşehir | 21.845 TL | 35.632 TL | 35.537 TL |
| Kars | 21.859 TL | 35.622 TL | 32.780 TL |
| Aksaray | 21.866 TL | 35.646 TL | 33.735 TL |
| Mardin | 21.873 TL | 35.450 TL | 30.920 TL |
| Elazığ | 21.885 TL | 35.736 TL | 32.442 TL |
| Kahramanmaraş | 21.927 TL | 35.528 TL | 33.570 TL |
| Iğdır | 21.944 TL | 35.825 TL | 33.587 TL |
| Bingöl | 21.976 TL | 35.894 TL | 32.569 TL |
| Konya | 21.980 TL | 35.641 TL | 36.368 TL |
| Tunceli | 21.996 TL | 35.966 TL | 32.589 TL |
| Kütahya | 22.061 TL | 36.011 TL | 35.101 TL |
| Osmaniye | 22.061 TL | 35.898 TL | 32.516 TL |
| Ardahan | 22.064 TL | 36.011 TL | 32.985 TL |
| Manisa | 22.105 TL | 35.989 TL | 39.017 TL |
| Van | 22.126 TL | 36.002 TL | 35.655 TL |
| Şırnak | 22.152 TL | 35.780 TL | 33.110 TL |
| Kilis | 22.158 TL | 36.005 TL | 33.024 TL |
| Uşak | 22.183 TL | 36.210 TL | 34.082 TL |
| Sivas | 22.193 TL | 36.101 TL | 34.267 TL |
| Samsun | 22.214 TL | 36.068 TL | 37.447 TL |
| Yozgat | 22.234 TL | 36.204 TL | 32.274 TL |
| Adıyaman | 22.262 TL | 36.120 TL | 32.602 TL |
| Ağrı | 22.287 TL | 36.312 TL | 31.413 TL |
| Hatay | 22.306 TL | 36.166 TL | 34.205 TL |
| Afyonkarahisar | 22.312 TL | 36.434 TL | 35.896 TL |
| Sinop | 22.369 TL | 36.506 TL | 38.343 TL |
| Kastamonu | 22.432 TL | 36.546 TL | 36.571 TL |
| Çankırı | 22.464 TL | 36.646 TL | 34.563 TL |
| Bitlis | 22.471 TL | 36.589 TL | 32.723 TL |
| Erzincan | 22.472 TL | 36.669 TL | 36.816 TL |
| Malatya | 22.473 TL | 36.545 TL | 33.103 TL |
| Muş | 22.520 TL | 36.668 TL | 31.923 TL |
| Çorum | 22.569 TL | 36.811 TL | 35.609 TL |
| Tokat | 22.578 TL | 36.854 TL | 36.510 TL |
| Bayburt | 22.611 TL | 36.872 TL | 35.672 TL |
| Kayseri | 22.621 TL | 36.797 TL | 34.359 TL |
| Amasya | 22.626 TL | 36.910 TL | 37.698 TL |
| Gaziantep | 22.626 TL | 36.747 TL | 36.034 TL |
| Karabük | 22.688 TL | 37.012 TL | 38.122 TL |
| Mersin | 22.709 TL | 36.944 TL | 38.257 TL |
| Trabzon | 22.840 TL | 37.200 TL | 36.299 TL |
| Hakkari | 22.850 TL | 37.089 TL | 33.102 TL |
| Zonguldak | 22.856 TL | 37.317 TL | 39.890 TL |
| Adana | 22.874 TL | 37.195 TL | 39.376 TL |
| Bartın | 22.887 TL | 37.365 TL | 40.573 TL |
| Bilecik | 22.936 TL | 37.470 TL | 37.932 TL |
| Erzurum | 22.991 TL | 37.361 TL | 34.769 TL |
| Yalova | 23.009 TL | 37.544 TL | 40.312 TL |
| Giresun | 23.034 TL | 37.635 TL | 36.074 TL |
| Burdur | 23.036 TL | 37.602 TL | 35.575 TL |
| Artvin | 23.064 TL | 37.628 TL | 36.748 TL |
| Isparta | 23.064 TL | 37.713 TL | 36.515 TL |
| Denizli | 23.083 TL | 37.546 TL | 39.948 TL |
| Bursa | 23.126 TL | 37.732 TL | 39.861 TL |
| Düzce | 23.128 TL | 37.711 TL | 37.065 TL |
| Ordu | 23.130 TL | 37.815 TL | 38.578 TL |
| Rize | 23.134 TL | 37.790 TL | 36.816 TL |
| Sakarya | 23.196 TL | 37.799 TL | 40.354 TL |
| Bolu | 23.241 TL | 37.901 TL | 40.847 TL |
| Eskişehir | 23.265 TL | 38.106 TL | 39.878 TL |
| Gümüşhane | 23.280 TL | 38.041 TL | 36.962 TL |
| Kırklareli | 23.287 TL | 37.985 TL | 41.139 TL |
| Edirne | 23.366 TL | 38.129 TL | 42.218 TL |
| Tekirdağ | 23.465 TL | 38.328 TL | 41.703 TL |
| Aydın | 23.526 TL | 38.371 TL | 43.578 TL |
| Kocaeli | 23.532 TL | 38.424 TL | 42.536 TL |
| Balıkesir | 23.541 TL | 38.428 TL | 43.341 TL |
| Antalya | 23.580 TL | 38.490 TL | 45.047 TL |
| Ankara | 23.587 TL | 38.303 TL | 43.085 TL |
| Çanakkale | 23.689 TL | 38.744 TL | 44.950 TL |
| Muğla | 23.853 TL | 38.728 TL | 52.504 TL |
| İzmir | 23.915 TL | 38.878 TL | 47.193 TL |
| İstanbul | 24.582 TL | 40.177 TL | 60.651 TL |
Gelirinle karşılaştır
Net asgari ücret 28.075,50 TL. Kira ödemeyen tek kişinin temel gideri 81 ilin hepsinde bunun altında. Kira ödemeyen çiftin gideri de 81 ilin hepsinde iki asgari ücretin (56.151 TL) altında.
Emekli maaşın ya da başka bir gelirin varsa tabloda kendi ilinin satırıyla karşılaştır. Geliri yazıp 81 ilde kalan parayı görmek için maaş karşılığı hesaplayıcısını aç ve “kira ödemiyor”u seç. Hazır sayfalar da var: 30.000 TL ve 40.000 TL gelirle hangi ilde yetiyor.
Birikimin varsa ve gelirin giderini karşılamıyorsa, aradaki farkı birikimden kaç yıl kapatabileceğini param ne kadar yeter hesabı gösterir.
Hesapta olmayanlar
- Aidat ve bina giderleri: Ev sahibinin en büyük sabit gideri çoğu zaman budur; binadan binaya çok değiştiği için tahmin etmiyoruz.
- Emlak vergisi, DASK ve konut sigortası: Yılda bir ödenir; evin değerine bağlıdır.
- Bakım ve onarım: Kombi bakımı, boya, tesisat. Kiracının ödemediği, ev sahibinin ödediği kalemler.
- Sağlık: Hesaptaki sağlık gideri ortalama bir hanenindir. İleri yaşta ilaç ve muayene katkı payları bunun üstüne çıkabilir.
- Araç: Arabası olanlar için araç maliyeti hesaplayıcısı ayrı bir toplam verir.