Kira çıkınca ne değişir?
Yaşam maliyeti sıralamalarını kira belirler. Oysa hanelerin büyük bir kısmı kira ödemez: kendi evinde oturan emekliler, ailesinden kalan evde yaşayanlar, konut kredisini bitirmiş olanlar. Onlar için soru başkadır: evim var, geri kalan her şey ayda ne tutar?
İstanbul’da kirada tek başına yaşayan biri ayda 63.717 TL harcıyor; kira ödemeyen biri 24.988 TL. Kira çıkınca geriye kalan giderler ilden ile çok daha az değişir: en pahalı il ile en ucuz il arasındaki fark yalnızca %14.
Tek kişi için 60 m², çift için 90 m² ev varsaydık; doğalgaz faturası bu metrekarelere göre hesaplandı. Market, hanelerin TÜİK’e beyan ettiği gıda harcaması ile Türk-İş’in sağlıklı beslenme sepetinin ortasıdır; faturalar ilin kendi tarifesinden, kişisel giderler TÜİK’in hane harcamasından gelir. Her yetişkin işe toplu taşımayla gidip geliyor: kişi başı ayda 1.150 TL ile 2.033 TL arası. Emekliysen ya da işe gitmiyorsan bu tutarı toplamdan düş.
81 ilde kira ödemeyen hane
Tek kişinin giderine göre ucuzdan pahalıya; bir sütuna göre sıralamak için başlığına bas.
| İl | Tek kişi | Çift | Tek kişi, kirada olsaydı |
|---|---|---|---|
| Batman | 21.923 TL | 35.872 TL | 34.556 TL |
| Şanlıurfa | 21.949 TL | 35.922 TL | 34.812 TL |
| Siirt | 21.959 TL | 35.993 TL | 33.283 TL |
| Diyarbakır | 21.971 TL | 35.812 TL | 37.969 TL |
| Mardin | 22.134 TL | 36.204 TL | 31.547 TL |
| Şırnak | 22.144 TL | 36.190 TL | 33.468 TL |
| Kırşehir | 22.175 TL | 36.326 TL | 33.114 TL |
| Kırıkkale | 22.220 TL | 36.384 TL | 34.954 TL |
| Kahramanmaraş | 22.222 TL | 36.297 TL | 34.590 TL |
| Karaman | 22.256 TL | 36.342 TL | 35.091 TL |
| Niğde | 22.257 TL | 36.399 TL | 35.145 TL |
| Nevşehir | 22.283 TL | 36.487 TL | 35.975 TL |
| Aksaray | 22.294 TL | 36.486 TL | 34.581 TL |
| Kars | 22.300 TL | 36.459 TL | 33.792 TL |
| Iğdır | 22.321 TL | 36.610 TL | 34.777 TL |
| Elazığ | 22.357 TL | 36.617 TL | 34.052 TL |
| Osmaniye | 22.373 TL | 36.681 TL | 33.396 TL |
| Konya | 22.399 TL | 36.503 TL | 37.900 TL |
| Bingöl | 22.440 TL | 36.753 TL | 33.952 TL |
| Manisa | 22.478 TL | 36.821 TL | 40.199 TL |
| Tunceli | 22.498 TL | 36.865 TL | 34.010 TL |
| Van | 22.504 TL | 36.801 TL | 36.886 TL |
| Hatay | 22.507 TL | 36.899 TL | 35.652 TL |
| Kilis | 22.511 TL | 36.834 TL | 34.380 TL |
| Adıyaman | 22.526 TL | 36.862 TL | 33.936 TL |
| Kütahya | 22.551 TL | 36.899 TL | 36.135 TL |
| Ardahan | 22.561 TL | 36.901 TL | 34.053 TL |
| Uşak | 22.619 TL | 37.063 TL | 35.496 TL |
| Ağrı | 22.692 TL | 37.131 TL | 31.747 TL |
| Sivas | 22.695 TL | 37.009 TL | 35.429 TL |
| Samsun | 22.705 TL | 37.004 TL | 38.897 TL |
| Yozgat | 22.722 TL | 37.093 TL | 33.562 TL |
| Afyonkarahisar | 22.782 TL | 37.328 TL | 37.307 TL |
| Bitlis | 22.849 TL | 37.370 TL | 33.037 TL |
| Malatya | 22.868 TL | 37.397 TL | 34.197 TL |
| Gaziantep | 22.889 TL | 37.502 TL | 37.630 TL |
| Muş | 22.901 TL | 37.463 TL | 32.618 TL |
| Sinop | 22.905 TL | 37.470 TL | 39.450 TL |
| Kastamonu | 22.957 TL | 37.488 TL | 37.220 TL |
| Çankırı | 22.969 TL | 37.560 TL | 36.359 TL |
| Erzincan | 23.005 TL | 37.609 TL | 37.105 TL |
| Kayseri | 23.056 TL | 37.660 TL | 35.348 TL |
| Tokat | 23.060 TL | 37.745 TL | 37.485 TL |
| Çorum | 23.087 TL | 37.742 TL | 36.435 TL |
| Mersin | 23.104 TL | 37.860 TL | 39.640 TL |
| Amasya | 23.118 TL | 37.829 TL | 38.007 TL |
| Hakkari | 23.128 TL | 37.822 TL | 33.316 TL |
| Bayburt | 23.163 TL | 37.848 TL | 36.377 TL |
| Karabük | 23.167 TL | 37.903 TL | 39.011 TL |
| Adana | 23.236 TL | 38.088 TL | 40.776 TL |
| Zonguldak | 23.336 TL | 38.220 TL | 40.859 TL |
| Bartın | 23.370 TL | 38.277 TL | 42.342 TL |
| Trabzon | 23.389 TL | 38.204 TL | 37.774 TL |
| Bilecik | 23.413 TL | 38.363 TL | 38.231 TL |
| Erzurum | 23.500 TL | 38.294 TL | 35.828 TL |
| Burdur | 23.515 TL | 38.511 TL | 37.452 TL |
| Denizli | 23.524 TL | 38.438 TL | 41.424 TL |
| Bursa | 23.539 TL | 38.601 TL | 41.534 TL |
| Isparta | 23.550 TL | 38.630 TL | 38.500 TL |
| Yalova | 23.555 TL | 38.553 TL | 41.666 TL |
| Giresun | 23.571 TL | 38.598 TL | 37.168 TL |
| Düzce | 23.584 TL | 38.612 TL | 38.803 TL |
| Artvin | 23.608 TL | 38.616 TL | 37.659 TL |
| Sakarya | 23.665 TL | 38.745 TL | 41.677 TL |
| Rize | 23.681 TL | 38.787 TL | 39.981 TL |
| Ordu | 23.682 TL | 38.815 TL | 39.706 TL |
| Bolu | 23.715 TL | 38.813 TL | 42.053 TL |
| Kırklareli | 23.728 TL | 38.868 TL | 42.558 TL |
| Eskişehir | 23.738 TL | 39.002 TL | 41.676 TL |
| Edirne | 23.818 TL | 39.030 TL | 42.977 TL |
| Gümüşhane | 23.843 TL | 39.016 TL | 38.228 TL |
| Tekirdağ | 23.906 TL | 39.213 TL | 43.125 TL |
| Kocaeli | 23.949 TL | 39.294 TL | 44.521 TL |
| Aydın | 23.965 TL | 39.309 TL | 44.841 TL |
| Ankara | 23.972 TL | 39.155 TL | 44.724 TL |
| Antalya | 23.990 TL | 39.456 TL | 47.026 TL |
| Balıkesir | 24.063 TL | 39.430 TL | 43.890 TL |
| Çanakkale | 24.181 TL | 39.693 TL | 45.915 TL |
| Muğla | 24.228 TL | 39.690 TL | 55.444 TL |
| İzmir | 24.289 TL | 39.758 TL | 48.450 TL |
| İstanbul | 24.988 TL | 41.061 TL | 63.717 TL |
Gelirinle karşılaştır
Net asgari ücret 28.075,50 TL. Kira ödemeyen tek kişinin temel gideri 81 ilin hepsinde bunun altında. Kira ödemeyen çiftin gideri de 81 ilin hepsinde iki asgari ücretin (56.151 TL) altında.
Emekli maaşın ya da başka bir gelirin varsa tabloda kendi ilinin satırıyla karşılaştır. Geliri yazıp 81 ilde kalan parayı görmek için maaş karşılığı hesaplayıcısını aç ve “kira ödemiyor”u seç. Hazır sayfalar da var: 30.000 TL ve 40.000 TL gelirle hangi ilde yetiyor.
Birikimin varsa ve gelirin giderini karşılamıyorsa, aradaki farkı birikimden kaç yıl kapatabileceğini param ne kadar yeter hesabı gösterir.
Hesapta olmayanlar
- Aidat ve bina giderleri: Ev sahibinin en büyük sabit gideri çoğu zaman budur; binadan binaya çok değiştiği için tahmin etmiyoruz.
- Emlak vergisi, DASK ve konut sigortası: Yılda bir ödenir; evin değerine bağlıdır.
- Bakım ve onarım: Kombi bakımı, boya, tesisat. Kiracının ödemediği, ev sahibinin ödediği kalemler.
- Sağlık: Hesaptaki sağlık gideri ortalama bir hanenindir. İleri yaşta ilaç ve muayene katkı payları bunun üstüne çıkabilir.
- Araç: Arabası olanlar için araç maliyeti hesaplayıcısı ayrı bir toplam verir.